TÁC DỤNG CỦA NGŨ VỊ TỬ

Qủa chín phơi hoặc sấy khô của cây Ngũ vị bắc (Schisandra chinensis (Turcz.) Baill.) hoặc Ngũ vị Hoa nam (Schisandra sphenanthera ehd. Et Wils.) bọn họ Ngũ vị (Schisandraceae).

Bạn đang xem: Tác dụng của ngũ vị tử

*
*
Hình 1: Qủa Ngũ vị tử tươi (trái), khô (phải)

MÔ TẢ CÂY

Dây leo to, nhiều năm 5-7m, hoàn toàn có thể hơn. Thân cành màu xám nâu, bao gồm nốt sần, cành non hơi bao gồm cạnh. La mọc so le, hình trứng, dài 5-11cm, rộng lớn 3-7cm, cội thuôn hẹp, đầu bao gồm mũi nhon, mép khía răng nhỏ, phương diện trên nhẵn màu lục sẫm, khía cạnh dưới có lông ngắn ngơi nghỉ gân rất nhiều lá non, đầu cuống lá dài 1.5-3cm.

Hoa đối chọi tính, khác gốc, tràng tất cả 6-9 cánh, màu vàng trắng, giữ mùi nặng thơm, nhị 5 Qủa mọng, hình cầu, đường kính 5-7mm, lúc chín red color sẫm; hạt 1-2

Mùa hoa: tháng 5-7 ; mùa quả: tháng 8-9

*
Hình 3: Cây Trạch tả

PHÂN BỐ

Phân bố

Căn cứ vào đặc điểm của lá noãn với sự chuẩn bị xếp các phân quả, ngay từ năm 1830 C.L.Blome đã bóc tách 2 đưa ra Schisandra Michx cùng Kadsura Juss. Từ họ Magnoliaceae thành họ là Schisandraceae. Cả chi Schisandra Michx và Kadsura Juss có khoảng 50 loài, phân bố đa phần ở vùng Đông Á, Nam, với Đông phái nam Á, một số trong những loài gồm ở Bắc Mỹ. Ở Việt nam, gồm 4 loài, trong số đó 2 loại thuộc đưa ra Schisandra Michx (S. Coccinea Michx; S chinensis Baill.) với 2 loại thuộc đưa ra Kadsura Juss. (K longgipedunculata Finet. Et Gagnep.). Qủa của những loài này được sử dụng làm thuốc với tên thường gọi chung là “ ngũ vị tử” xuất xắc “ngũ vị tử nam”. Riêng loại ngũ vị tử (S chinensis Baill. ) đã có phát hiện nay ở một số vùng núi cao giáp biên giới china như lào cai (Sapa, chén Xát), Lai Châu (Phong Thổ, Sìn Hồ). Loài này còn gặp gỡ nhiều sống Trung Quốc.

Thu hoạch, sơ chế

Thu hoạch vào mùa thu, hái lấy quả chín, phơi thô hoặc sau khoản thời gian đồ chín, phơi khô, loại bỏ cuộng và tạp chất.

Bàochế:

Ngũ vị tử sống: đào thải tạp chất, giã vụn khi dùng.Thố Ngũ vị tử (chế giấm): rước Ngũ vị tử trộn với một số lượng vừa đủ giấm, cho vào coóng kín, đồ dùng đến bao gồm màu đen, lấy ra, phơi giỏi sấy khô, khi sử dụng giã dập. Cứ 100kg Ngũ vị tử Bắc tất cả màu đen, nhuận do tất cả tinh dầu, hơi sáng bóng, thịt quả mềm, dính mặt xung quanh vỏ trái trong có màu nâu đỏ sáng sủa bóng. Hạt màu đỏ nâu, sáng bóng.Ngũ vị nam: sau khi chế giấm, mặt ngoài tất cả màu black nâu, khi khô nhăn nheo, thịt trái thường bám chắc vào hạt với không nhớt. Hạt có màu nâu, ít sáng bóng.

Bảo quản: Để nơi khô mát, tránh mốc.

THÀNHPHN HÓA HỌC:

Ngũ vị tử chứa:

Tinh dầu mùi hương chanh, trong những số ấy thành phần tinh dầu có 30% sesquiterpene, 20% aldehyd với aceton. Qủa cất 11% acid citric, 7% acid malic với 0.8% acid tartric.Thành phần thiết yếu của Ngũ vị tử là các dẫn hóa học của dibenzo cycloocten. Hàm lượng của nhóm lignan này trong phân tử ngũ vị tử giao động của group lignan này trong hạt ngũ vị tử xấp xỉ từ 7.2-19.2%, tối đa vào tháng 5 với tháng 6 với từ 1.3% mang lại 10.3% trong cành.Dibenzo--cyclooctene lignans(schisandrol A/B, schisandrin A/B/C, schisantherin A-E, gomisin, angeloylgomisin, anwulignan, wulignan, epiwulignan, epischisandron)Monoterpenes(borneol, 1,8 cineol, citral, p-cymol, α,ß-pinene)Sesquiterpenes(sesquicarene, (+) α-ylangene, chamigrenal, α- and ß-chamigrene, ß-bisabolene

*
Hình 3: một số công thức đại diện

CÔNG DỤNG

​Tác dụng dược lý:

Đối với gan: ngũ vị tử bao gồm tác dụng đảm bảo an toàn chống ô nhiễm gan, tăng máu mật. Trái ngũ vị tử chứa các lignan có tính năng làm sút tổn mến gan trong số trường phù hợp viêm gan virus mạn tính. Ngũ vị tử là vị thuốc kháng khuẩn, đảm bảo gan. Ngũ vị tử được dùng để làm điều trị viêm gan mạn tính bao gồm hoạt độ transaminase máu thanh cao, tổn hại gan, mệt mỏi nhọc, đổ các giọt mồ hôi đêm, mất ngủ, áp lực mạnh, tuyệt quên, hồi hộp cùng tiêu chảy mãn tính. Ngũ vị tử có chức năng hồi phục công dụng gan và có tác dụng giảm alt huyết thanh nhanh trong viêm gan mạn tính, và còn kích say mê cytochrom P450 làm cho tăng kỹ năng giải độc cơ thể. Ngũ vị tử làm cho tăng tổng vừa lòng protein trong gan và có tác dụng tăng vận động các tè thể gan, các tiểu thể này làm tăng kỹ năng giải độc và tăng hoạt động chức năng ganĐối cùng với tim:Cao từ bỏ quả cùng hạt ngũ vị tử có công dụng trợ tim, cân bằng tuần trả máu.Đối với máu áp:ngũ vị tử có chức năng hạ huyết áp, nhưng khi cơ thể giảm tuần trả lại có công dụng điều tiết tiết áp.Đối với vận động hô hấp:ngũ vị tử kích mê say hô hấp, tiêu đờm, sút ho.Đối cùng với thần kinh:ngũ vị tử có chức năng giảm đau, an thần, làm dãn mạch ngoại biên, tăng tính kích thích, sự phản xạ và tăng vận động phản xạ bao gồm điều kiện.Ngoài ra, so với các tính năng khác của cơ thể, ngũ vị tử chức năng tăng chức năng của tế bào miễn dịch, kháng khuẩn (mạnh so với trực trùng mủ xanh), kháng virut, tăng xúc giác, tăng thị lực, ức chế sự vừa lòng thành DNA của tế bào ung thư.

Trong đông y

Tính vị, quy kinh: Toan, hàm ôn. Quy vào gớm phế, thận.Công năng, chủ trị: Liễm phế truất chỉ ho, sinh tân chỉ hàn, bổ thận nuốm tinh, chỉ tả, an thần. Công ty trị: Ho lâu ngày với hư suyễn, mộng tinh, di tinh, hoạt tinh, tiểu dầm, niệu tần, tiêu rã kéo dài, từ bỏ hãn, đạo hãn, tân dịch hao tổn, háo khát, mạch hư, nội nhiệt, tiêu khát, tiến công trống ngực và mất ngủCách dùng, liều luợng: Ngày 1.5-6g, phối kết hợp các bài thuốc.Kiêng kỵ: Đang cảm nóng cao, lên sởi, sốt phạt ban.

Trong cuộc sống:

Bài thuốc gồm Ngũ vị tử

Chữa tỳ thận dương lỗi đi tả: Ngũ vị tử 6g ; phá nuốm chỉ 12g; nhục đậu khấu, ngô thù du, mỗi vị 4g. Những vị tán nhỏ, luyện viên vói đại táo và sinh khương. Các lần uống l0g, ngày một lần hòa với lượng nước muối làm cho thang.Chữa suy nhược khung hình do phế khí hư: Ngũ vị tử l0g; thục địa, tử uyển, tang bạch bì, mỗi vị 12g; đảng sâm, hoàng kỳ, từng vị 10g. Sắc uống ngày một thang.Chữa suy nhược khung hình do mất máu, thiếu máu: Ngũ vị tử 6g; đảng sâm 16g; huyền sâm, địa hoàng, từng vị 12g; thiên môn, mạch môn, mỗi vị l0g; sâm, phục linh, viễn chí, đương quy, bá tử nhân, toan táo khuyết nhân, từng vị 8g; cát cánh 6g. Nhan sắc uống ngày một thang.Chữa hen suyễn ở bạn già: Ngũ vị tử 6g; mạch môn 16g; sa sâm bắc, ngưu tất, mỗi vị 12g. Dung nhan uống ngày một thang.

Xem thêm: Hướng Dẫn Cách Lấy Hiệu Ứng Trên Instagram Đơn Giản, Cách Xem Filter Đã Lưu Trên Instagram

Chữa hen phế quản: Ngũ vị tử 8g; tế tân, tử uyển, khoản đông hoa, đại táo, mỗi vị 12g; ma hoàng10g; cung cấp hạ chế 8g; xạ can 6g; gừng sống 4g. Sắc đẹp uống ngày một thang.Điều trị cung cấp nhồi ngày tiết cơ tim (kết hợp với cấp cứu vãn của y học hiện nay đại): Ngũ vị tử, nhân sâm, mạch môn, từng vị 8g; cam thảo 6g. Dung nhan uống.Chữa suy tim: Ngũ vị tử 12g; đan sâm, long cốt, từng vị 16g; hoàng kỳ, phụ tử chế, mạch môn, đương quy, trạch tả, mã đẩ, từng vị 12g; nhân sâm, hổng hoa, mỗi vị 8g; đào nhân 6g. Sắc đẹp uống ngày một thang.Chữa thiểu máu: Ngũ vị tử 10g; đảng sâm 16 g; phục linh, hoàng kỳ, thục địa, bạch thược, đại táo, mỗi vị 12g; đương quy. Viễn chí, từng vị 10g; bạch truật 8g; quế tâm, cam thảo, trần bì, từng vị 6g; gừng 2g. Nhan sắc uống ngày 1 thang.Điều trị cung ứng tai biển cả mạch ngày tiết não (kết thích hợp vơi cấp cho cứu cùa y học hiện đại): Ngũ vị tử 8g; mạch môn, long cốt, mẫu lệ, môi vị 12g; nhân sâm, phụ tử chế, từng vị 8g. Sắc đẹp uống ngày 1 thang.Chữa giường mặt, ù tai, mất ngủ, tốt quên: Ngũ vị tử 8g; toan táo bị cắn dở nhân, hoài sơn, long nhãn, mỗi vị 12g; đương quy 8g. Nhan sắc uống ngày một thang.Chữa bế kinh: Ngũ vị tử 40g; bạch thược 120g; cam thảo, hoàng kỳ, a giao, chào bán hạ chế, phục linh, dương quy, sa sâm, thục địa, từng vị 40g. Tán nhỏ, ngày uống 12-20g.

Trong y học hiện tại đại:

Viên canh niên anOP.Califedo công ty cổ phần chế phẩm OPC bào chế dưới dạng viên bao phim theo quality tiêu chuẩn chỉnh GMP – WHO. OP. Calife Viên Canh Niên Anđược dùng cho thời kỳ chi phí mãn khiếp với những triệu hội chứng như: bốc hoả, ra mồ hôi, giường mặt, ù tai, bứt rứt bất an, mất ngủ, huyết áp không ổn định định.

*
Sản phẩm OP.CALIFE Viên canh niên an

NGŨ VỊ TỬ (Fructus Schisandrae)

Đạt tiêu chuẩn theo Dược điển nước ta IV.

Mô tả

Ngũ vị Bắc: Qủa hình ước không hầu như hoặc hình ước dẹt, 2 lần bán kính 5-8mm. Mặt ngoài màu đỏ, đỏ tía hoặc đỏ thẫm, nhăn nheo, bao gồm dầu, thịt quả mềm. Có trường vừa lòng mặt ngoài red color đen hoặc lấp lớp phấn trắng. Có 1-2 hạt hình thận, mặt không tính màu kim cương nâu, sáng bóng. Vỏ phân tử mỏng, giòn. Giết quả hương thơm nhẹ, vị chua. Sau khoản thời gian đập vỡ, hạt có mùi thơm. Vị cay, tương đối đắng.

Ngũ vị Hoa nam: Qủa kha khá nhỏ, khía cạnh ngoài red color nâu đến nâu, thô héo, nhăn nheo. Thịt quả thường bám chặt vào hạt.

*
Hình 4: Qủa Ngũ vị Bắc (a-quả; b-hạt)

Vi phẫu

Ngũ vị bắc: vỏ quả ngoài gồm một sản phẩm tế bào hình vuông hoặc hình chữ nhật, thành hơi dày, phía bên ngoài phủ lớp cutin, rải rác tất cả tế bào dầu. Vỏ trái giữa có 10 sản phẩm tế bào mô mềm hoặc hơn, thành mỏng dính chứa phân tử tinh bột, rải rác bao gồm bó mạch ông xã chất, nhỏ. Vỏ quả trong gồm 1 hàng tế bào hình vuông vắn nhỏ. Vỏ hạt có một hàng tế bào mô cứng xếp xuyên vai trung phong kéo dài, thành dày, có các lỗ nhỏ tuổi dày đặc và những ống. Ngay bên dưới vỏ hạt gồm 3 sản phẩm tế bào mô cứng, bao gồm mấy mặt hàng tế bào mô mềm. Phần sống noãn của phân tử có những bó mạch; có một sản phẩm tế bào hình chữ nhật chứa tinh dầu màu xoàn nâu, dưới nữa là 3-5 hàng tế bào nhỏ. Tế bào vỏ vào của hạt nhỏ, thành tương đối dày. Tế bào nội nhũ đựng giọt dầu với hạt aleuron.

*
Hình 5: Vi phẫu quả Ngũ vị tử Bắc

Trong đó:A. Mẫu thiết kế tổng quát lác (Sketch)B. Mặt cắt vi phẫu (Section illustration)C. Vỏ trái ngoài, tế bào dầu với vỏ quả thân (Exocarp, oil cell và mesocarp)D. Vỏ trái giữa, vỏ quả trong, lớp lụa (Mesocarp, endocarp & testa)

1. Vỏ quả ko kể (Exocarp)2. Tế bào dầu (Oil cell)3. Bó mạch (Vascular bundle)4. Vỏ quả giữa (Mesocarp)5. Vỏ trái trong (Endocarp)6. Lớp vỏ lụa (Testa)

6a. Phần bên ngoài cùng của phần vỏ lụa (The outermost layer of testa)6b. Lớp phía trong của phần vỏ lụa với những lớp tế bào đá (Inner layers of testa with several layers of stone cells )

7. Lớp tế bào dầu (Oil cell layer)8. Tế bào vỏ trong (Inner epidermal cells of testa)9. Nội nhũ (Endosperm)

Bột

Ngũ vị bắc: màu tím thẫm, tế bào mô cứng của vỏ hạt bao gồm hình đa giác hoặc đa giác kéo dãn khi chú ý trên bề mặt, 2 lần bán kính 18-50µm, thành dày với các ống lỗ nhỏ, sít nhau; những khoang cất chất dầu gray clolor sẫm vô định hình. Tế bào mô cứng của phần trong vỏ hạt gồm hình đa giác, hình trụ hoặc các dạng hình không đều, 2 lần bán kính tới 83µm, thành hơi dày với lỗ to. Tế bào vỏ hình đa giác khi chú ý trên bề mặt, thành tế bào phía ngoài lồi lên tạo thành thành lớp tế bào dạng chuỗi hạt, đậy lớp cutin, gồm vân sọc. Vào vỏ trái rải rác gồm tế bào dầu. Tế bào vỏ quả giữa nhăn nheo, cất chất màu nâu vô đánh giá và phân tử tinh bột. Đám tế bào nội nhũ đựng giọt dầu cùng hạt aleuron.

*
Hình 6: Vi phẫu bột trái Ngũ vị tử Bắc (dưới kính hiển vi quang học)

Trong đó:1. Các tế bào đá phía ko kể vỏ lụa nhìn từ bề mặt(Stone cells of outer layer of testa in surface view)2. Những tế bào đá phía xung quanh vỏ lụa và những tế bào đá quan gần kề được bên dưới vi phẫu bên phía trong (Stone cells of outer layer of testa & stone cells of inner layer in longitudinal section view)3. Những lớp tế bào đá phía trong vỏ lụa (Inner layer of stone cells of testa)4. Tế bào vỏ quả không tính (Epidermal cells of exocarp)5. Tế bào vỏ quả thân (Mesocarp cells)6. Lớp tế bào dầu cùng tế bào nội nhũ (Oil cell layer and endosperm cells)

Định tínhThể hiện tại phép test định tính trái Ngũ vị tử.Chất tách được trong dược liệuKhông được dưới 19.0% tính theo thuốc khô kiệt.Tro toàn phầnKhông quá 5%Độ ẩmKhông vượt 13%Tạp chấtKhông thừa 1%Tỉ lệ vụn nátQủa có 2 lần bán kính dưới 0.5cm: không quá 5%.